Cretan-English Jargon

α

 * αγλακώ or γλακώ: to run
 * αελιά : female cow
 * αίγα (η) : the female goat
 * αθιβολή : memory, remembrance, e.g. και στην αθιβολή τζη μόνο, ενεργοποιείται ο υποθάλαμός μου!
 * άθος (o) : ash
 * αθώ, -είς, -εί: to blossom
 * ακλουθώ, or κλουθώ : to follow
 * αλάργο : far, e.g. οι έξω νευρώνες της σπ. στήλης νευρώνουν τσ'αλαργινούς μύες
 * αμπλά: the sister
 * ανέκαρα : strength, endurance
 * ανεμαζώνω: to collect, ανεμαζώνομαι to flinch
 * ανεκούρκουδα : supine
 * ανεκουλουρίδα: a turnaround by $$\pi $$ radians
 * ανεντρανίζω : to revive, to recover, to regain strength
 * ανερούβαλος : a man without brains
 * αντέτι : habit, custom
 * αξάς : cousin
 * απίδι : pear, n. απιδιά
 * απόις : after
 * απώι : morning chill
 * αποκάμω : to finish
 * αποσπέρας : the night before
 * άρκαλος : Cretan badger Melesmeles-arcalus
 * αρμηνέυω : to give advice, see also σιργουλεύω
 * αργουλίδα: wild olive tree
 * αρίδι:drill


 * α(χ)ύρι: stable
 * αμπελικός:rural constables
 * ασκελιά : step / the distance covered in one step
 * ασπαλάθια or σπαλάθια : spiny and thorny bush e.g. έριξε μια γκαζιά ο μούσκαρος και μούρωσε στη σπαλαθιά.
 * αστοιβίδα: a small spiny bush
 * ατζί : thigh
 * αφορδακός : a frog (usually of the genus Rana Cretensis)
 * αφορούμαι : to imagine, to wonder e.g. αφορούμαι ανε λύνεται το binding problem.
 * αφρουκούμαι or φρουκούμαι : to hear, to listen to someone's advice, cf. δε σου 'φρουκάστηκα και ήβαλα τα windows vista...
 * ασκορδουλάκος: comestible tuber (ornithogalum sp.)
 * απύρι: Sulfur, απυριαστρα= Sulphur dusters for crop protection

β

 * βαρεμένη : pregnant, expecting
 * βαρήχνω : to be injured, e.g. αμα βαρήξουμε στον ιππόκαμπο να πάθομε θέλει anterograde αμνησία
 * βιόλα : a flower, symbolizing beauty or women, cf. μια χωριανή μου πέρδικα στου κήπου μου τση βιόλες αλλες μαδεί κι αλλες σκορπά και ξέκανε'τση όλες
 * βολόσυρος : traditional threshing machine / (mtf) to beat (batter) so, see also μισερώνω
 * βοσκικό : graziers car. Usually it is a black car with shaded black windows, decorated with saricki, dantela, huge polished rims, riding around playing Cretan Music.
 * βουλώ or βουλίζω : to sink, (mtf) vanish, perish e.g. Ανέ χαθεί η αγάπη μας ο κόσμος θα βουλίσει γι'αυτό πιστεύγω στο Θεό απώς θα τη βρει τη λύση
 * βούργια : rucksack, a backpack usually carried by shepherds
 * βατοροδαρά:climbing rose

γ

 * γαζοντενέκα : galvanized tin can
 * γαμπάς : coat
 * γιάντα or γιάηντα : why (interrogative)
 * γιαγέρνω : to return, to come back
 * γιάε : look e.g. γιάε επαέ γίβεντα
 * γκρούβομαι : asphyxiate, choke e.g. (ε)γκρούφτηκα από τσι καπνούς
 * γλακώ : to run
 * γράδο : device for measuring a liquid's density / (mtf) measure or test sth, e.g. φέρε να γραδάρομε τη φετινή ρακή
 * γραίνω : to throw water on something, to soak, see also λαντουρίζω
 * γραντίζω : i got a (new) trouble, e.g. εγράντισα με τα Windows Vista!
 * γρόθος : (lit.) masturbation, (met.) the jerk
 * γροικώ : to listen e.g. μα δεν γροικάς πράμα?
 * γύρος (o): the side, cf. κάμε στο γύρο να περάσω

δ

 * διακονιάρης : the beggar
 * διαρμίζω : to tidy up

ε

 * εδά : now, currently, here
 * εγράντισα : see also γραντίζω
 * εκιά : there
 * εμπίτισε : finished, run out,
 * επαέ : here
 * εργώ : to feel cold, e.g.: Εργάς μωρέ Μανωλιό? Όϊ γιατί φορώ από μέσα το ισοθερμικό.
 * έχνος: animal

ζ

 * ζάλο : the step (walking)
 * ζάρα : owl, see also σκλόπα
 * ζυμβραγός or τσιμπραγός : the twin
 * ζο or οζό : the sheep (singular), pl. ζά
 * ζουρίδα : Cretan marten Martes foina-bunites
 * ζυγώνω:looking for something,searching
 * ζούμπερα : animals - Pigs,goats

η

 * ήντα: what

θ

 * θαρρώ : to think, believe
 * θέρος (το): the summer, harvest time
 * θέτω : to go to sleep, e.g. παω να θέσω να μπώ σε REM ύπνο
 * θρουλί : crumb
 * θυγατέρα : daughter
 * θωρώ : to see, e.g. η περιοχή V1 είναι απαραίτητη για να θωρούμε

κ

 * καερέτι : tolerance / help to s.o. else
 * κακοβολιά (η) : rugged land / (mtf) trouble, problem
 * κακόσυρος (ο) : s.o. who comes from a bad(subordinate) ancestry
 * καλλιά : better (comparative)
 * καλίκωση (η) : shoes, footwear
 * καλιμέντο : progress, success, prosperity
 * καμνώ or καμνιώ : to close my eyes
 * κανίσκι (το) : gift, present usually given on weddings
 * κανιορίζω: to squint
 * κάτης (ο): male cat e.g. πολλές μελέτες στο άνω διδύμιο γινήκανε σε κάτηδες
 * κατσούλι : the young cat
 * καταλώ : to consume, to spend, to waste, e.g. δέκα χρονώ καλίκωση λαστιχοσολιασμένη ο νους μου εκατάλισε τσι γειτονιές να ραίνει
 * καταπότης (ο) : drain, sewer, sink-hole / (mtf) a person who drinks very much
 * κατέχω or κατέω: to know, to be familiar with e.g δεν κατέω Νίκο, δεν κατέω
 * κατσιφάρα (η) : haze, mist
 * κατσούλα (η) : female cat
 * κατσούνα (η) : shepherd's stick, or walking stick
 * καπούλα (η) : the back of a horse, καπουλοδέτες : harness
 * καράντουλας(ο) : scorpion
 * καφάς (ο) : nape, the back of the neck
 * κλαδερό (το) : land with thorns or bushes
 * κλουθώ : follow e.g. πήγαινε συ και κλουθώ γω πο' πίσω
 * κολύμπα : pit hole, cavity filled with water
 * κοντό : I wonder
 * κοπανίδα (η) : polliwog, young undeveloped frog
 * κοπέλι (το) : the human kid
 * κοπελιά (η): (1) the young woman or girl (2) the girlfriend
 * κοριζάζω or κορζάζω : to become very thirsty
 * κοτσιπίδα : moth, κοτσιπιδιασμένο : sth eaten by moth
 * κούπα : the glass made of clay,(met.)the straight place- το χωράφι γίνικε κούπα με το σκαφτικό του Κατσιγιωργοσήφη!- traditional game of wine drinking- με κάλεσε μια κούπα! (σκουφιδάτη κούπα-filled until the end)
 * κουλούκι (το) : puppy, small dog, e.g. τόνε σέρνει απ'τη μύτη και τση κλουθά σαν το κουλούκι
 * κουνάλι (το) : dry fig
 * κούμος (ο) : hencoop, hutch
 * κουρλιά or κρουλιά : braid, plait
 * κουτάλα (η) : shoulder bone
 * κουτουλώ : to hit with the forehead
 * κουτελώνω : to come face to face with s.o.
 * κουτσούνα (η) : doll
 * κουζουλός (ο) : schizophrenic, psychopath, or otherwise crazy, cf. εκουζουλάθηκα
 * κνισάρα (η) : wheat strainer, e.g. ανέ ντρέπεσαι να βάλεις μια κνισάρα στη μούρη
 * κουτσουνάρα: gutter
 * κρούβομαι: to choke
 * κεντ(d)ώ : to be burned γή to burn / e.g. εκέντησε τα φουντάλια γή εκεντήσανε τα σωθηκά μου από το σεβντά τζη

λ

 * λαϊνι : glass
 * λαντουρώ or λαντουρίζω : to sprinkle
 * λιακόνι : a type of lizard (supposedly being poisonous)

μ

 * μαγαρίζω : getting dirty
 * μαγλατάς : problem, see also μανούρα
 * μανούρα : a big trouble, cf. έβγαλε μανούρα και τον μισερώσανε.
 * μιά'ολιά : a little, a single drop of,
 * μισερώνομαι or μισερώνουμαι : get injured
 * μιτάτο : a sheepfold, a shepherd's mountain refuge
 * μολέρνω : (1) to let go, eg. μόλαρέ το (2) to leave e.g. καλά μας είναι να μολάρομε!
 * μουρέλο : the little olive tree
 * μπάλα : bullet, with high velocity
 * μπαντιλίκι: trick made with the car, μπαντιλικίζω/πάω με τσι μπάντες - i play with my car
 * μπαξές : garden
 * μπεντένι : sturdy wall / (mtf) a strong and hardy person, e.g. εντάκαρε bodybuilding και έχει γενεί μπεντένι
 * μπέτης : chest, sternum
 * μπίκα : edge, point, peak
 * μπιτόνι: an item used to save liquids (met.)-εμπετόνιαρα τα ζα - i put the animals for sleep
 * μπλιο - άσε με μπλιο : enough - I can't take any more
 * μπουνταλάς : a stupid man, cf. εμπουντάλιασα
 * μπούμπουρα (or αμπούμπουρα): pronely, face-side-down, e.g. για να δούμε το θάλαμο γυρίζομε το μυαλό αμπούμπουρα
 * μηνώ : to notify, e.g. μηνά μου με το μαντρατζή να τση ξεκαθαρίσω
 * μαγκατζές:store room

ν

 * νογώ : to think of, to reckon
 * νταγιαντώ, νταγιαντίζω : to put up with, to endure
 * ντακαρω : to start
 * νταλώνω : make so/sth temporarily blind by light or sun reflections, e.g. νταλώνει με ο ήλιος και δε θωρώ πράμα, εντάλωσέ με η ομορφιά τζη
 * ντανάς : bull
 * ντελόγω : instantly, formally: in time $$dLogo = lim_{Logo->0} Logo$$
 * ντεμπλί : stick - Rod to drub olives trees
 * ντρέτα : on a straight line or level
 * ντρετώνω : make something straight

ξ

 * ξαθέρι : exquisite, selected, plum, the best part of sth
 * ξαμώνω : to level a gun at somebody or something e.g. ξάμωνε ντρέτα, μη σκοτώσεις κάνα άθρωπο
 * ξανοίγω: to look at something
 * ξάσου : it's up to you e.g. αφού δεν θες να κλουθάς, ξάσου, εσύ θα χάσεις.
 * ξεγιβεντίζω : to put somebody to shame, to score off somebody e.g. έτσα που πας θα μας ξεγιβεντίσεις σε όλο το χωριό.
 * ξεκουρμουλώνω: to unroot the grape / to destroy something
 * ξεστελιώνω: (1) to dismantle (2)to be shocked / shaken by surprise
 * ξόμπλι: artistic decoration, fine piece of art work
 * ξύγκι : fat, grease
 * ξελαλιώ:to guide
 * ξετσιλακώνω ή ξετσιλαρώνω:dismantle
 * ξελαμίζω :to discover
 * ξέτελα : the end of sth

ο

 * όϊ : no
 * οζό : see also ζό
 * όντες, όντας : when
 * ορέγομαι : covet, lust for
 * όρθα or όρνιθα : chicken, fowl
 * ορτάκης : friend, buddy, comrade
 * οψάργας: last night, see also ψες
 * οψιγιάς : flat land used for drying grapes (in order to produce raisins)
 * οφτό : meat cooked next to strong fire in a trditional way

π

 * παλάμη: shovel


 * παντέρμος�: (1) good-forsaken, (2) as an exclamation: ώ τον παντέρμο�: oh the son of a bitch! (with good or bad intention)
 * παντονιάρω or παντονιέρνω�: give up, quit / leave, abandon, e.g. παντόνιαρε τόνε έτονά τον κακόσυρο απού σέρνεις
 * παπουράκι : a small hill
 * παραστιά�: fireplace
 * παρασύρα�: broom
 * παράουρος�: crazy, weird, whacky
 * πασπατεύγω�: search
 * πήδος�: jump
 * πίργια�: funnel
 * πιτηδιος�:skillful
 * πόδας (ο): foot, leg
 * περασά�: passage, path, trail
 * πεσκέσι�: gift
 * πέτσακας: highlander
 * πουσουνίζω�: buy
 * πράμα (το) : (1) thing: ένα πράμα θα σου πω, (2) nothing: δεν κατέω πράμα
 * πριχού�: before
 * πυρόβολος�: lighter
 * πομάκρεμα�:extension

ρ

 * ρίφι (το): little goat
 * ρούκουνας : cornerstone
 * ραέτι(θαρρώ είναι το φιλοδώρημα - κέρασμα):??
 * ραχάτι:make myself convenient

σ

 * σάζω: to fix, to construct, σασμός : remedy
 * σαλεύ(γ)ω: to walk / to stir e.g.: Σάλευγε μωρέ αλλιώς θα ξημερωθούμε! / Μωρή Καντίκω, εσάλεψες μωρή το τσικάλι να μην τσικνίσει το φαΐ?
 * σεβντάς : love
 * σεϊρι : mockery, ridiculous, scorn, e.g. άμε να βγάλεις τα Windows Vista απ'τον υπολογιστή να μη σε κάνουνε οι αθρώποι σεϊρι
 * σταλίζω : stick, being stuck to a place or situation and not be able to continue, e.g. τα ζα εσταλίσανε στα όρη, ήπεσε από την ταράτσα και εστάλισε σε ένα δεντρό
 * στιβάνι : a traditional leather boot style
 * σφαλίζω : to close, cf σφαλιχτά : closed
 * σιγκλι : κουβάς
 * σιμώνω : to come closer, e.g. σίμωσέ μου μα δε δακάνω!
 * σιργουλεύω : to give advice / to soothe / to alleviate
 * σκαπέτι : tool for digging, hoe
 * σκάρα : vulture
 * σκλόπα : owl, see also ζάρα
 * σκούλα : down, fether
 * σκουτέλι : plate, dish / σκουτελικό : food gift on a visit to another person's house
 * στραφένω : look, see also συντηρώ e.g στράφου κάτι κύματα που ΄χει!
 * σύντεκνος : godfather
 * συντηρώ : see to, attend, watch, supervise, e.g να συντηράς τα οζά, μη φάνε τα μουρέλα
 * συμισακό : share, having sth together with so else, e.g. αν ήταν τα συμισακά καλά θελά ν'είναι κι οι γυναίκες
 * σούρος:cork
 * σόπατο:without mountains, flat level

τ

 * ταχινή : morning
 * ταχυτέρου : tomorrow
 * τέλι : wire, string, e.g. με τα τέλια έχουνε ξοφλήσει τσι λαγούς
 * τζισβές : cofee pot
 * τεσσεραεπιτέσσερα: a 4x4 car, a trademark for stockbreeding
 * τράφος : wall or fence made of stones
 * τσερτσέτο : knife e.g. Στέλλα φύγε, κρατάω τσερτσέτο!!!!!!!!!!!
 * τσίτα :fish bone, thorn
 * τσιφτές
 * τσιφτελής
 * τσουρώ : to roll / (mtf) throw sth. from a steep hill, e.g. άμε να πα να τσουρήσεις
 * τσα(κ)ί:small knife
 * τσαπράζι:small toothed curvy knife
 * τσιγκάκι:metal bucket with holes to carry and drain out the potassium of the grapes
 * τσιμούλι:young shoot of plant brassica oleracea
 * τσούρλα:steep slope
 * τραβάγια : trouble
 * ταχιά : soon, tomorrow - ταχιά παλι : soon again.

υ
(2) the uttermost, cf. τα ύστερα του κόσμου!
 * ύστερα : (1) afterwards, or beforewards, cf. θα φάμε κι ύστερα θα πάμε στην καφετέρια που είπαμε ύστερα.

φ

 * φάλι : belly button
 * φαμέγιος : the servant
 * φιλιότσος/α : godson/goddaughter
 * φκαιραίνω : to empty, to fall down -( είχε νερά κ φκαίρεσαι η γιαγιά)

χ

 * χαϊνης : rebel
 * χάιλουξ : see τεσσεραεπιτέσσερα
 * χαχαλιά : handful
 * χειματικό (το): traditional cretan music played for a group of people whο improvise and sing the lyrics e.g. παίξε ένα χειματικό να πούμε μαντινάδες.
 * χέρα (η): arm, hand
 * χούρδος : rough
 * χοχλιός(ή κοχλιός) : the snail
 * χοχλακώ:to boil
 * χαρμπίζω : to stow  χάρμπιζε τσοι φάρδους : stow the olives on the sacks

ψ

 * ψακί: (noun) poison, ψακώνω (verb) to poison
 * ψες (or οψές): yesterday
 * ψιμιδευτός : ornate, plumed, see also ξόμπλι

ω

 * ώ: look